Kamery, które odpowiadają europejskim standardom, najczęściej nagrywają obraz w jednym z dwóch trybów: 50 klatek z przeplotem lub 25 pełnych klatek. W 2011 roku coraz więcej kamer (chyba już większość na rynku) oferuje także nagrywanie 50 pełnych klatek na sekundę. Każdy z tych sposobów przechwytywania i zapisywania obrazu ma swoje wady i zalety. Zacznijmy jednak od samych podstaw, czyli tego, czym jest tryb progresywny 25 klatek na sekundę (w Japonii i USA 30) oraz tryb nagrywania z przeplotem - 50 klatek na sekundę (60 w Japonii i USA).

Ile klatek nagrywa kamera - przeplot i bez przeplotu

50 klatek na sekundę z przeplotem (50i) – każda klatka w tym trybie jest półobrazem (zobacz  ilustrację). W jednej klatce (1/50s) kamera rejestruje linie parzyste w drugiej linie nieparzyste (kolejne 1/50s). Pełny obraz powstaje więc z dwóch klatek. Taka technologia wykorzystywana jest w telewizji, szczególnie tej w technologii PAL, ale i większości współczesnej HD. Telewizja PAL wyświetla 50 półobrazów na sekundę, często możesz się też spotkać z oznaczeniem 1080i, w którym "i" oznacza przeplot (półklatki) a 1080 to rozdzielczość (1080 linii w poziomie).

25 pełnych klatek na sekundę (25p) – kamera rejestruje w czasie jednej sekundy 25 pełnych klatek. W tym wypadku możesz porównać kamerę do aparatu fotograficznego, który robi zdjęcie co 1/25 sekundy i z tych 25 zdjęć powstaje 1 sekunda wideo.

Na pewno zadajesz sobie pytanie, skąd to rozróżnienie i jakie są plusy i minusy każdego z nich, o tym za chwilę, najpierw krótkie wprowadzenie w to, czym jest ruch i jak powstaje ze statycznych obrazów.

Ruch czyli iluzja oka - ile statycznych klatek potrzeba

Warto być świadomym, że kamera rejestruje nieruchome obrazy, elektroniczna migawka otwiera się na pewien czas (1/50s czy 1/25s) i przechwytuje obraz niczym aparat fotograficzny. Jeśli obrazów jest wystarczająco dużo (np. 10 na sekundę), to za sprawą mechanizmów naszego oka i jego bezwładności zaczynamy odbierać statyczne obrazy jako ruch. Jeśli pamiętasz zabawę z karteczkami, to na pewno rozumiesz, na czym polega ta zmiana bezruchu w ruch.

Trochę historii, skąd się wziął przeplot – tylko dla zainteresowanych

By zrozumieć, skąd się wziął przeplot w kamerach wideo, trzeba prześledzić historię… telewizji, bo to właśnie za jej sprawą (i telewizorów kinoskopowych) ten standard funkcjonuje do dziś.

W wielkim skrócie dzięki przeplotowi udało się:

1. zmniejszyć migotanie (obraz odświeżany jest częściej, choć ostatecznie 50Hz to także za mało, dlatego pojawiły się odbiorniki kineskopowe 100Hz)
2. Specyfika działania lampy kineskopowej (do końca XX wieku bezwzględnie dominująca technologia) – lampa rysuje obraz linia po linii (wyobraź sobie 500 – 600 linii rysowanych od góry odbiornika, współczesne TV full HD mają takich linii 1080). Jednak zanim taka lampa narysowała wszystkie 500 linii, te na górze traciły już jasność. Dlatego wprowadzono przeplot, rysowanie klatki podzielono na 2 części – najpierw linie nieparzyste (1,3,5…), potem parzyste (2,4,6…), dzięki czemu luminofor świecił w miarę jednolicie.

Kamery dopasowano więc do technologii telewizyjnej (wyświetlanie z przeplotem) i technologii kineskopowej (rysowanie linii).

Wady i zalety półobrazu w kamerze (50i)

Na czym polega przeplot, dobrze widać na poniższej animacji. Kamera przez 1/50 sekundy rejestruje jedną półklatkę składającą się z nieparzystych linii. W kolejnej 1/50 sekundy rejestruje kolejną półklatkę składającą się tym razem z linii nieparzystych. Jeśli nagrywasz materiał full hd (1080i) każda półklatka zawiera, przynajmniej w teorii 540 linii (1080 na pól)

Korzyści z przeplotu w kamerach:

Przeplot potrzebuje mniejszej szerokości pasma (czy bitrate w telewizjach i mediach cyfrowych jak Internet). Jeśli chcielibyśmy wyświetlić 50 pełnych klatek na sekundę, nasza przepustowość musiałaby wzrosnąć dwukrotnie. Większa wielkość pliku to też trudniejszy montaż dla przeciętnego użytkownika (studia filmowe i telewizyjne sobie poradzą).

Obraz (50 pólklatek) jest tez bardziej płynny w porównaniu z materiałem 25 pełnych klatek - szczególnie widać to, gdy filmuje się ruch (mecz, zabawy dzieci) czy też z ręki bez stabilizacji obrazu.

Wady przeplotu w kamerach:

Film przygotowany z przeplotem jest przystosowany do urządzeń wyświetlających przeplot natywnie (a więc TV kineskopowe). Nowe urządzenia - monitory, telewizory LCD i plazmy - wyświetlają pełne klatki, muszą więc pozbyć się przeplotu, co często nie udaje się perfekcyjnie. Posiadacze kamer, szczególnie HD często mogą zobaczyć na monitorach postrzępiony obraz, co jest wynikiem złego złączenia półklatek (zapamiętaj półklatki nagrywane są po sobie a nie w tym samym czasie, a więc przy ruchu linie mogą się mijać).

Wady i zalety pełnych klatek w kamerze (25p)

Niewątpliwie pełne klatki są pieśnią przyszłości i możemy się spodziewać, że 50 (a może inna wartość) pełnych klatek na sekundę stanie się standardem. Póki co ogranicza ta technologię jeszcze przepustowość telewizji analogowej (choć cyfrowej również) oraz obecność standardów telewizyjnych PAL i NTSC.

Wady pełnych klatek (tryb progresywny) w kamerach:

Wadą tego systemu jest to, ze 25 klatek na sekundę, szczególnie w sytuacjach dużego ruchu w kadrze, to czas który nie zapewnia właściwej płynności a ruch może być poszarpany (każda klatka to 1/25 sekundy a w takim czasie ruch może się rozmyć). Na animacji powyżej pokazany jest brak takiej płynności.

Zalety pełnych klatek (tryb progresywny) w kamerach

Tryb progresywny nie ma wad przeplotu :)

Słowniczek

„i” – z ang. interlaced, czyli przeplot – półklatka

„p” – z ang. progressive, czyli tryb progresywny – pełna klatka

fps – z ang. frames per second, czyli ilość klatek na sekundę. Fps jest często spotykanym oznaczeniem stosowanym w programach do montażu czy w slangu technologii wideo, więc warto zapamiętać ten skrót.

Po tych wyjaśnieniach powinieneś więc już wiedzieć, co znaczy np. 50i fps.

"Hz" w telewizji – ilość odświeżeń ekranu w ciągu sekundy. 100 Hz (odświeżeń) w telewizorach kineskopowych potrafiło wyeliminować męczące dla oczu migotanie.

Jeśli pojawiły by się jakieś pytania wątpliwości proszę pisać w komentarzach.