Jednym z kluczowych pojęć, które musi zrozumieć każdy trochę bardziej zaawansowany wideoamator oraz osoba interesująca się takimi zagadnieniami jak kompresja, telewizja cyfrowa czy w ogóle technologie audio wideo jest bitrate.

Bitrate, dla którego odpowiednim określeniem będzie przepustowość, jest jednym z głównych czynników decydujących o jakości obrazu i dźwięku nagrywanego materiału.

Czym większy bitrate tym lepsza jakość obrazu?

Bitrate jest nieodłącznym wskaźnikiem technologii cyfrowych i być może nawet nie zdajesz sobie sprawy, jak ważny jest to parametr. Generalnie im większy bitrate tym lepszym obraz można uzyskać. Bitrate jest bowiem ilością danych odbieranych (np. Internet), zapisywanych (np. kamera) czy wysyłanych (np. telewizja cyfrowa) w ciągu pewnego okresu czasu, najczęściej jednej sekundy. W praktyce możesz więc spotkać bitrate na poziomie:

-  1Mb - podstawowy Internet,

- około 7-8Mb/s dla płyty DVD,

- 6-12Mb/s w przypadku telewizji HD,

- do 28Mb/s w kamerach wideo HD,

- nawet 50Mb/s wypadku płyty Blu-ray.

Czym większy bitrate tym większa jest ilość informacji o obrazie w danej sekundzie (kolorach, rozdzielczości, dźwięku), ale i tym mniejszą kompresję można zastosować, czyli wystąpi mniej strat jakości przy kodowaniu obrazu.

Bity i bajty w kamerach

Bitrate najczęściej wyrażany jest ilością bitów na sekundę. Tutaj pojawia się pewna zawiłość, którą musisz dobrze zrozumieć. Otóż w praktyce często wymiennie stosuje się takie wartości jak bit i bajt, co jest błędem! Bajt jest wielkością 8-krotnie większą niż bit. Jeśli masz problem z zapamiętaniem, co jest większe a co mniejsze, zapamiętaj, że mniejsza jest jednostka krótsza (bit), a większa dłuższa, czyli 4-literowy bajt. Mam nadzieję, że jest to zrozumiałe, jeśli tak proszę czytaj dalej…

Internet i kamery – megabity czy megabajty?

Przepustowość (w istocie bitrate) Internetu wyraża się w megabitach (np. 1Mb). Wiele osób znających prędkość swojego łącza jest jednak zdziwionych, ściągając pliki z Internetu i widząc inne wartości, np. 128KB, czy 256 KB. Wynika to z faktu, że podawane są inne miary! Pamiętaj, 1 megabit to 128 kilobajtów, 2 megabity to 256 kilobajtów.

Podobnie sytuacja ma się w kamerach, jeśli więc nagrywasz materiał z prędkością 16 megabitów na sekundę (16 Mb/s), to w istocie każda sekunda zajmuje około 2 megabajtów (MB). Łatwo wyliczyć, że godzina takiego materiału zajmie około 7,2 Gigabajtów (GB) na dysku twardym.

Zapamiętaj więc pewien przelicznik stosowany w świecie bitów i bajtów. 1 bajt = 8 bitów!

Kamery HD – możliwy bitrate

W większości kamer wideo HD istnieje możliwość ustawienia wartości bitrate dla nagrywanego materiału. Najwyższą, z tego co mi wiadomo, możliwą wartością do ustawienia w kamerachz 2011 roku jest 28Mb/s (w przypadku rejestrowania 50 pełnych klatek na sekundę), ine wartości to 25Mb/s (format HDV, czyli kasety mini-DV) czy 24Mb/s (często określane skrótem FX i dotyczy formatu MPEG4/h.264). Możemy też ustawić mniejsze wartości, takie jak 17 Mb/s (kamery Panasonic), 16Mb/s (kamery Sony), 12Mb/s czy 8Mb/s.

Ustawienie przykładowo 16Mb/s oznacza, że w ciągu sekundy kamera zarejestruje obraz, o którym informacje będą zawierać się w 16 megabitach. Czym większa wartość tym więcej informacji o nagrywanym obrazie kamera zatrzyma i w konsekwencji tym lepszy otrzymasz obraz końcowy.

Staraj się nagrywać obraz zawsze w jednej z dwóch najwyższych wartości bitrate możliwych do ustawienia w Twojej kamerze (najczęściej więc wybieraj 24Mb/s lub 16Mb/s)

Czy nagrywać wideo na najwyższym możliwym bitrate?

Generalnie tak, gdyż poza miejscem na nośniku nic więcej nie tracisz. Zazwyczaj lepiej mieć materiał wyjściowy lepszej jakości niż gorszej. Są jednak sytuacje, w których lepiej nagrywać przy trochę mniejszym bitrate, np. 16Mb/s zamiast 24Mb/s. Jedną z nich jest posiadanie słabego komputera. Pamiętajmy, czym większy bitrate tym większą paczkę informacji będzie musiał obrobić procesor naszego komputera. Jeśli więc nie masz 4 rdzeniowego procesora, warto się zastanowić nad trochę mniejszym bitrate, szczególne, że jakość nie jest zauważalnie słabsza dla 90 proc. ludzi.

Oczywiście warto też rozważyć nagrywanie przy mniejszym bitrate, jeśli mamy mały nośnik danych w kamerze, czy też mały dysk twardy na komputerze do archiwizacji. Przy bitrate 24Mb/s godzina materiału waży ponad 10GB (gigabajtów) a 16Mb/s to godzinny materiał ważący „jedynie” około 7,2GB.

Wideo do Internetu

Jest jeszcze jedna sytuacja, w której bitrate będzie miał dla ciebie olbrzymie znaczenie, a jest nią umieszczenie wideo w Internecie.  Na pewno zastanawiasz się, jak materiał, którego bitrate wynosi 24Mb/s (czyli najlepsze nagranie z kamery), umieścić w Internecie tak, by było ono dobrej jakości, a jednocześnie mógł je obejrzeć użytkownik, który ma łącze kilkunasto lub nawet kilkudziesięciokrotnie wolniejsze (np. 1Mb/s). Tak, to jest problem i będzie nim dopóty, dopóki nie uzyskamy standardu domowego Internetu na poziomie co najmniej 25Mb/s a najlepiej 50Mb/s. Póki co, chcąc by nasz materiał był odtwarzany płynnie u użytkownika końcowego, musimy iść na kompromis, czyli popsuć go trochę, obniżając jego bitrate do wartości np. 1 czy 2 czy 4Mb/s. Oczywiście zrobi to za nas nasz program do edycji, ewentualnie serwer, na który wysyłamy materiał (np. Youtube).

Pamiętaj, bitrate bitratowi nierówny

Czy materiał wideo w formacie DVD z jego kodekiem MPEG2 i bitratem 8Mb/s jest lepszej jakości niż np. ten sam materiał zakodowany kodekiem MPEG4/H.264 przy wartości bitrate 5Mb/s? Jeśli nie rozumiesz zdania powyżej (przy okazji odpowiedź brzmi nie), to naprawdę się nie przejmuj. Chciałem Ci po prostu zwrócić uwagę na jeszcze jeden atrybut wpływający na obraz, którym jest kodowanie (użyty do kompresji kodek). Czym bardziej zaawansowany kodek tym bardziej skompresujemy informacje/wideo i tym mniej będzie ważył plik końcowy z filmem. Temat kompresji jest trudny i nie jest przedmiotem tego artykułu, ale postaram się w przyszłości coś o nim napisać i obiecuję, że najprościej jak się tylko da.

Do zapamiętania

MB to nie to samo co Mb

MB to skrót dla megabajtów, zaś Mb to skrót dla megabitów. Mega- czy gigabajty spotkasz w wartościach wyrażających np. wielkość dysku. Megabity znajdziesz w przepustowościach, np. Internetu (zwróć uwagę na reklamy dostawców Internetu, gdzie mówi się o 1 megabicie, 6 megabitach, itp.)

Bitrate ważny, ale nie najważniejszy

Bitrate to ważny, ale nie jedyny czynnik decydujący o jakości zapisywanego obrazu. Innym, chyba jeszcze ważniejszym, jest kompresja obrazu (format i kodeki).