Ponieważ technologia 3D z szybkością wody płynącej z kranu przy najbardziej rozkręconych kurkach wkracza (choć może lepiej „wpływa”, by zostać przy metaforze wody) w nasze życie, warto przyjrzeć się jej bliżej, szczególnie od strony rejestracji obrazu. W tym artykule przeczytasz, w jaki sposób nagrywany jest obraz 3D, jaki sprzęt potrzebny jest do rejestracji 3D, jak wysokie wymagania stoją przed sygnałem 3D i kiedy wideo amatorzy będą mogli za „normalne” pieniądze kupić kamerę 3D.

Kamera 3D - jak działa technologia trzeciego wymiaru

Technologia 3D niewątpliwie stawia duże kroki w kierunku upowszechnienia. Forpocztą świata 3D były pierwsze zrealizowane z rozmachem produkcje filmowe a więc trochę zlekceważony Beowulf i mocno przeceniany Avatar. Choć trójwymiarowe doznania ograniczają się póki co do sal kinowych, to wizja obrazu o trójwymiarowej głębi ostrości jest bliższa niż wielu się wydaje. Dzieje się tak za sprawą producentów telewizorów, którzy wydają miliony dolarów na technologie i marketing, aby przekonać wszystkich do zalet tej technologii. Wsparcie niosą im wytwórnie filmowe i nadawcy telewizyjni, których coraz większa ilość zapowiada produkcje filmów i programów w technologii 3D (przede wszystkim filmów animowanych czy programów przyrodniczych). Możemy być pewni, że te starania te przyniosą efekt, choć początkowo widoczny w krajach zamożniejszych od Polski i technologicznie lepiej przygotowanych (Japonia, Korea, Niemcy, UK, USA), ale w perspektywie 2-3 lat również w naszym kraju. Tym bardziej, że nowe telewizory nie powinny być droższe od obecnych a przy okazji będą w pełni zgodne z obecnie panująca nam technologią (2D) - na odbiornikach 3D obejrzysz więc każdy wstecznie zrealizowany obraz.

3D dla filmowca amatora – niesamowite doznania i możliwości

Miałem okazję jako widz uczestniczyć w dwóch pokazach technologii 3D zrealizowanych w Polsce – w grudniu 2009 roku w Centrum Handlowym Arkadia Panasonic miał swoje ogólnodostępne stoisko z salą projekcyjną, w której na 103 calowym telewizorze plazmowym wyświetlał pokaz technologii 3D – fragmenty filmów i wydarzeń sportowych. Miesiąc później zawitałem na premierę technologii 3D Sony, gdzie na mniejszym (chyba 52 calowym) telewizorze LCD oprócz meczów piłkarskich i fragmentów filmów pokazywane były dema gier (w salonach firmowych Sony są wyświetlane takie prezentacje 3D do dziś). Oba pokazy zrobiły na mnie, z pewnymi zastrzeżeniami, naprawdę piorunujące wrażenie. Technologia wyświetlania 3D przez obu producentów jest bliźniacza i wymaga, oprócz sygnału 3D, także specjalnych okularów i przystosowanych odbiorników telewizyjnych. Oprócz Panasonica i Sony sporo w temacie 3D dzieje się obecnie u Samsunga, który zdaje się jako pierwszy w Polsce wprowadził do dystrybucji telewizor 3D (kwiecień 2010). Ceny póki co są jednak wysokie (ale będą spadać).

Wyobraźmy sobie teraz, że posiadamy już taki odbiornik TV a do tego kamerę 3D. Materiał, który zarejestrujemy taką kamerę będzie jeszcze bardziej tworzył wrażenie „jakbyśmy tam byli”, szczególnie imponujące mogą być dynamiczne sceny oraz niepowtarzalne scenerie, choć i „zwykłe” ujęcia mogą budzić zafascynowanie.  Na spełnienie tych wizji przyjdzie nam jednak poczekać co najmniej kilka lat…

Wróćmy jednak do sprawy najważniejszej – w jaki sposób kręci się filmy 3D

Do kręcenia filmów 3D używane są specjalne kamery. Oprócz tego wiedza i umiejętności operatora muszą być znacznie większe, gdyż musi on właściwie regulować ostrość i ogniskową. Z wypowiedzi operatorów filmów 3D jasno wynika, że przy dwóch obiektywach nie jest to sztuka łatwa. Na czym polega łapanie takiej ostrości, widać na załączonym schemacie, wyobraźmy sobie, że kółko to piłkarz na boisku.

Specyfika kamer 3D – wszystko podwójnie

- dwa obiektywy (lub dwa przetworniki w jednej kamerze) oddalone o około 65 mm od siebie na wzór ludzkich oczu. Dla stworzenia obrazu 3D mogą być wykorzystane dwie kamery, jedna kamera dwuobiektywowa lub specjalna kamera z jednym obiektywem i dwoma sensorami.

- dwa razy większa szybkość kręconego filmu, nawet do 240 klatek na sekundę. Obrazy kręcone są oddzielnie dla lewego i prawego oka, mamy po 120/100 klatek na sekundę, czyli zapewnioną płynność obrazu.

Wyświetlanie obrazu 3D

Telewizory muszą wyświetlać co najmniej 200 klatek na sekundę (w systemie PAL, w systemie NTSC będzie to 240 klatek), z tym że naprzemiennie raz dla jednego oka, raz dla drugiego. Łącznie więc w ciągu sekundy musi być wyświetlone 100 klatek dla każdego oka. Oczywiście nasz mózg samodzielnie nie oddzieli obu obrazów dla każdego z oczu, potrzebne są do tego specjalne okulary, które będą przysłaniały raz jedno a raz drugie oko (do tego powinny być one zsynchronizowane z telewizorem). Resztę zrobi już nasz mózg, który jest ostatnim ogniwem w produkcji 3D. Za jego sprawą oba obrazy zostaną złożone w taki sposób, że powstanie efekt trójwymiarowości. Krótka ilustracja do tego, o czym piszę:

Nieprędko kamery 3D dla amatorów

Ile poczekamy na upowszechnienie tej technologii wśród wideo amatorów? Na pewno wiele lat i to nie tylko dlatego, że stoją tu bariery technologiczne, koszty produkcji czy trudności w obsłudze takich kamer (choć po części też). Najważniejsze są dwa czynniki ekonomiczne:

1. Rynek nie nasycił się jeszcze zwykłymi kamerami. O ile w przypadku telewizorów producenci muszą już tworzyć nowy przedmiot pożądania konsumenta, gdyż skala nasycenia rynku jest bardzo duża a nowe płaskie telewizory nie są na tyle innowacyjne/udoskonalone, by duża liczba osób chciała wymieniać swojego starego LCD (2-3 letniego) na nowego. Dlatego rzuca się na rynek nową technologię: telewizory 3D (ad vocem nie tylko 3D, ale też np. pseudo przełomową technologię LED). W przypadku kamer nie są one jeszcze popularne w Polsce szczególnie w porównaniu z aparatami cyfrowymi (od kilku lat boom przeżywa rynek aparatów kompaktowych, od niedawna także lustrzanek). Daleko nam do upowszechnienia posiadania kamery wideo a do popularyzacji tworzenia filmów jeszcze dalej. Biorąc pod uwagę taki popyt nowy produkt w postaci kamer 3D byłby przedwczesny. Poza tym udostępnianie nowej technologii niesie za ryzyko, że starsza technologia (zwykle full HD) będzie postrzegana jako gorsza i właśnie przestarzała.
2. Nie ma sensu oferować wideoamtorom sprzętu, który nie jest kompatybilny z innymi urządzeniami. W pierwszej kolejności muszą upowszechnić się odbiorniki 3D (musi je posiadać co najmniej 20 proc. wszystkich gospodarstw domowych), a żeby te się upowszechniały, musi zostać stworzona bogata oferta filmów, kanałów, ale i gier 3D. Na taki stan rzeczy poczekamy na pewno parę lat – sądzę, że w granicach 5-6 lat. Dopiero wtedy zacznie się myśleć o rewolucji w świecie amatorskiego wideo. Tak więc na ofertę kamer 3D przyjdzie nam poczekać około 8-10 lat.

Ps. Dla zainteresowanych tematyką zamieszczam jeszcze link do artykułu, którego tytuł brzmi optymistyczniej niż moja wersja wydarzeń: kamera 3D wkrótce dla każdego :]