Wywiad jest jedną z najważniejszych i najciekawszych form dziennikarskich. W dobie kamer wideo i internetu każdy (no dobrze, wielu) może być dziennikarzem czy też lokalnym lub rodzinnym dokumentalistą. Wywiad możesz przeprowadzić z każdym, kto ma do opowiedzenia ciekawą historię. Kamera sprawi, że ta historia nie zniknie z tego świata wraz z opowiadającym. Jeśli więc masz w rodzinie czy wśród znajomych kogoś, kogo relacje chciałbyś utrwalić i zachować dla przyszłych pokoleń, to ten artykuł powie ci jak to zrobić nawet najprostszymi środkami - czyli za pomocą jedynie amatorskiej kamery wideo.

Wywiad jest jedną z najważniejszych i najciekawszych form dziennikarskich. W dobie kamer wideo i internetu każdy (no dobrze, wielu) może być dziennikarzem czy też lokalnym lub rodzinnym dokumentalistą. Wywiad możesz przeprowadzić z każdym, kto ma do opowiedzenia ciekawą historię. Kamera sprawi, że ta historia nie zniknie z tego świata wraz z opowiadającym. Jeśli więc masz w rodzinie czy wśród znajomych kogoś, kogo relacje chciałbyś utrwalić i zachować dla przyszłych pokoleń, to ten artykuł powie ci jak to zrobić nawet najprostszymi środkami - czyli za pomocą jedynie amatorskiej kamery wideo.

We wstępie pokazuję Ci pomysł na wywiady dotyczące przeszłości, która z każdym dniem będzie coraz bardziej odległa. Ale wywiad może też dotyczyć spraw aktualnych i to zarówno dla twojej rodziny jak i społeczności, w której żyjesz.

Wyobraź sobie, jakże ciekawy może być wywiad przeprowadzony na kilka dni przed ślubem z przyszłą parą małżeńską, czy kilka godzin po narodzinach dziecko z młodym ojcem – takie niepowtarzalne chwile tworzą historię i pokazują naszą drugą bardziej emocjonalną twarz.

Ale wywiad może mieć też bardziej powszechne oddziaływanie i znaczenie. Jeśli jesteś zaangażowany w życie swojej społeczności, możesz przeprowadzać wywiady z miejskimi (gminnymi) notablami, ich pomysły czy plany są często bardzo ciekawe i istotne dla lokalnych środowisk. Możesz też rozmawiać z osobami, które są dla Ciebie autorytetami w jakiejś dziedzinie, która jest np. twoim hobby. Dzięki temu, o ile chcesz, możesz mieć licznych odbiorców i widzów swoich dziennikarskich poczynań (dzięki youtubowi chocby). Być może za Twoją sprawą wypłynie też nowy Krzysztof Kononowicz polskiej polityki czy pani Barbara polskiego internetu.

Pomysłów na wywiad na pewno Ci nie zabraknie. Ale jak zrobić go dobrze merytorycznie i poprawnie technicznie, będąc jednocześnie operatorem i dziennikarzem oraz posiadając jedynie amatorską kamerę, bez żadnych dodatkowych mikrofonów czy oświetlenia. Da się!

Oto trzy główne zagadnienia związane z wywiadami, o których musisz pamiętać. Sine qua non dobrego wywiadu wideo.

1. Pomysł na wywiad i jak radzić sobie ze zdenerwowaniem rozmówcy

Tego tematu nie będę specjalnie rozwijał, ważne jednak, żebyś do wywiadu się przygotował, wiedział, o co chcesz zapytać, poznał swojego rozmówce. Pamiętaj też, że wywiad to nie monolog (monologi naprawdę trudno się ogląda), nie możesz tylko powiedzieć rozmówcy, by mówił do kamery, musisz uczestniczyć w rozmowie (np. zadając pytania pomocnicze, dopytując o interesujące szczegóły, kiwać głową zgadzając się bądź nie z rozmówcą). Pamiętaj także, że najczęściej Twój rozmówca będzie speszony kamerą (to powszechne i normalne – rzadko zdarza się spotkać ludzi, którzy nic nie robią sobie z obecności kamery), to naprawdę niełatwe zadanie odprężyć naszego rozmówce, ale to Ty musisz rozładować jego zdenerwowanie. Zacznij na przykład od niezobowiązującej rozmowy na początku wywiadu, którą później wytniesz, nie irytuj się pomyłkami, nie wywieraj nacisku na rozmówcę. Jeśli sprawisz, że osoba zapomni o obecności kamery, to wygrałeś!

2. Kwestie techniczne - obraz i dźwięk na odpowiednim poziomie

Musisz pamiętać o 2 podstawowych rzeczach: obraz i dźwięk. Kamery amatorskie nie radzą sobie najlepiej ze słabym światłem, zadbaj więc o to, by wywiad kręcić w jasnym miejscu, np. w parku lub dobrze oświetlonym pokoju (w ciągu dnia w pomieszczeniu z dużym oknem). Nie kręć z ręki (chyba ze robisz wywiad na szybko, np. na imieninach), lepszy efekt uzyskasz kręcąc ze statywu (statyw za 100 zł będzie wystarczający) lub ustawiając kamerę na jakimś stabilnym elemencie otoczenia, np. stole. Kamera bez ruchu zapewni ci stabilny obraz. Kamerę ustaw na rozmówce, możesz użyć półzbliżenia (czym jest półzbliżenie zobacz tutaj) – o tym, jak ustawić kamerę w następnym punkcie.

Druga sprawa to dźwięk. Kamery amatorskie zazwyczaj rejestrują dźwięk cicho i z szumem, choć najczęściej mają mikrofony kierunkowe, które rejestrują to, co znajduje się przed kamerą, co w przypadku wywiadów może być dobrym punktem wyjścia. Zadbaj więc o to, by pomieszczenie, w którym kręcisz, było ciche (i nie generowało echa!) a jeśli kręcisz na zewnątrz, chroń mikrofon przede wszystkim przed wiatrem (w kamerach amatorskich musisz po prostu unikać wiatru). W procesie postprodukcji w wielu programach do montażu masz do dyspozycji proste narzędzia do podgłaszania oraz zmniejszenia szumów, to najczęściej wystarcza, by uzyskać zadowalającą jakość dźwięku.

Rejestrując dźwięk, pamiętaj też, że możesz go najpierw przetestować, o ile w kamerze jest wyjście na słuchawki. To właśnie słuchawki dokładnie odwzorują Ci to, jaki dźwięk jest rejestrowany. Użyj jednak dobrych słuchawek, bo te tańsze mogą nawet zwiększyć rzeczywistą ilość szumów i nieprawidłowo odwzorować jakość dźwięku.

Jeśli kręcisz wywiad, ustaw w kamerze dźwięk stereo, w niektórych kamerach możesz skorzystać z nagrywania przestrzennego (5.1) ale nie jest to niczym uzasadnione i często oznacza gorszą (minimalnie) jakość dźwięku.

3. Kwestie obrazu – jak ustawić kadr, rozmówcę i czy pokazywać siebie

Od ciebie zależy, jak ustawisz kamerę i czy sam będziesz w kadrze. Pamiętaj jednak, że najważniejszy jest Twój rozmówca, to on jest bohaterem nagrania.

Zacznijmy więc od możliwych ustawień kamery:

Jak widzisz, rozmówca patrzy na dziennikarza, a nie na kamerę, to lepsza sytuacja niż miałby on patrzeć w kamerę. Jednak wymaga ona jednego zabiegu: mianowicie pytania nie powinny być zadawane zza kadru. Musisz więc je dograć (czyli nakręcić samego siebie), najlepiej po wywiadzie. Następnie umieść je w miejscu gdzie zadałeś je oryginalnie, wycinając pytania z wywiadu (kiedy kamera skierowana jest na rozmówce, a ty mówisz zza kamery) i wstawiając w to miejsce pytania dograne. Jeśli uważasz, że to zbyt duży problem, możesz pytania dodać jako czarne plansze z tekstem, pomiędzy wypowiedziami (zrobisz je w niemal każdym programie do montażu). To naprawdę pomaga oglądającym.

Możesz też zastosować inną koncepcję, umieszczając w kadrze siebie jako równorzędnego rozmówcę.

Ciekawą opcją jest również wywiad, w którym w kadrze jest widoczna osoba pytającego, ale od tyłu. Tego typu kadr wykorzystuje się zwykle w przypadku użycia dwóch kamer, najczęściej w wywiadach telewizyjnych. Taki manewr wymaga również dogrania pytań po wywiadzie (oczywiście o ile zakładamy, że mamy jedynie jedną kamerę).